Lekcja #14 Odmiana osób przez przypadki

Odmiana osób przez przypadki jest jedną z ważniejszych rzeczy przy nauce języka i o ile w języku polskim mamy przypadków 7 (mianownik, dopełniacz, celownik itd) to w języku norweskim utrzymały się tylko 2, mianownik i cała reszta. (Z ciekawostek węgierski ma 29 :)

Mianownik jeg du ham hun vi dere de

D/C/B/N/Msc meg deg ham henne oss dere dem

Tłumaczenie mnie, mi, mną ci, tobie, tobą jego, niego,nim jej,niej,nią nas, nam, nami was, wam, wami ich, nim, nimi

Lekcja #13 Liczba mnoga

Jak pamiętamy z lekcji 3 rzeczowniki posiadają rodzaj określony i nieokreślony (w skrócie, w zależności czy mówimy o rzeczy znanej czy nie znanej w danym momencie) dlatego też przy poznawaniu liczby mnogiej również będzie podział na formę określona i nieokreśloną.

Przy tworzeniu liczny mnogiej jest kilka zasad, poniżej kilka z nich.

Zasada #1 Ogólna

Liczba pojedyńcza		Liczba mnoga
Forma nieokreślona	Forma określona	Forma nieokreślona	Forma określona
en bil (samochód)	bilen	biler	bilene
en venn (przyjaciel)	vennen	venner	vennene
en gutt (chłopiec)	gutten	gutter	guttene
ei gate (ulica)	gata	gater	gatene
et vindu (okno)	vinduet	vinduer	vinduene
ei jente (dziewczyna)	jenta	jenter	jentene

Zasada #2 Rzeczowniki jednosylabowe typu et

Liczba pojedyńcza		Liczba mnoga
Forma nieokreślona	Forma określona	Forma nieokreślona	Forma określona
et barn (dziecko)	barnet	barn	barna
et hus (dom)	huset	hus	husene
et dyr (zwierze)	dyret	dyr	dyra

Zasada #3 Rzeczowniki kończące się na -er oraz wszystkie zawody, narodowości

Liczba pojedyńcza		Liczba mnoga
Forma nieokreślona	Forma określona	Forma nieokreślona	Forma określona
en bygger (budowlaniec)	byggeren	byggere	byggerne
en lærer (nauczyciel)	læreren	lærere	lærerne
en genser (sweter)	genseren	gensere	genserne
en baker (piekarz)	bakeren	bakere	bakerne
en elektriker (elektryk)	elektrikeren	elektrikere	elektrikerne
en tysker (niemiec)	tyskeren	tyskerene	tyskerne

Zasada #4 Rzeczowniki kończące się na -el

Liczba pojedyńcza		Liczba mnoga
Forma nieokreślona	Forma określona	Forma nieokreślona	Forma określona
en sykel (rower)	sykelen	sykler	syklene
en nøkkel (klucz)	nøkkelen	nøkler	nøklene
et regel (regał)	regelen	regler	reglene

Zasada #5 Wyjątki

Liczba pojedyńcza		Liczba mnoga
Forma nieokreślona	Forma określona	Forma nieokreślona	Forma określona
ei/en bok (książka)	boka/boken	bøker	bøkene
en man (mężczyzna)	manen	men	menene
en tann (ząb)	tannen	tenner	tennene

W przypadku zasady 3 i 4 rzeczowniki w liczbie mnogiej traca podwójną spółgłoskę.

W języku norweskim podobnie jak w polskim istanieja rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej. np. søsken (rodzeństwo), foreldre (rodzice), briller (okulary), penger (pieniądze).

Lekcja #12 Stopniowanie przymiotników

Każdy w przymiotników można wyrazić w 3 stopniach. Stopień równy (positiv), wyższy (komparativ) i najwyższy (superlativ) (np. ładny, ładniejszy, najładniejszy)

W języku norweskim podobnie jak w polskim stopniowanie przymiotników możemy wykonać na dwa sposoby.

Sposób I (przed dodanie przyrostka)

np.

	l. pojedyńcza (en/ei)	l. pojedyńcza (et)	l. mnoga
1.	fin	fint	fine
2.	finere	finere	finere
3.	finest	finest	fineste

ładny, ładniejszy, najładniejszy

Sposób II (opisowy - stosowany kiedy przymiotnik ma więcej niż dwie sylaby)

Stopniowanie w górę

1. vanskelig
2. mer vanskelig
3. mest vanskelig

Co oznacza: trudny, bardziej trudny, najbardziej trudny

Stopniowanie w dół

1. vanskelig
2. mindre vanskelig
3. minst vanskelig

Co oznacza: trudny, mniej trudny, najmniej trudny

Wyjątki

duży - stor, større, størst (duży, większy, największy)
mały - liten, mindre, minst
stary - gammel, eldre, eldst
młody - ung, yngre, yngst
ciężki - tung, tungre, tyngst
dobry - god, bedre, best
zly - dårlig, verre, verst
długi - lang, lengre, lengst
chętnie - gjerne, heller, helst
wiele (niepoliczalne) - mye, mer, mest
wiele (policzalne) - mange, flere, flest

Lekcja #11 Pytajniki

Pytajniki

hva - co
hvor - gdzie
hvem - kto
hvorfor - dlaczego
når - kiedy
hvordan - jak, w jaki sposób

Pytajniki odmieniane przez osoby.

hvilken (en) - jaki/jak, który/która
hvilket (et) - jakie, które
hvilke  (l. mn.) - jakie, którzy


Pytajniki typu hvilken/hvilket/hvilke łączą się z rzeczą o którą pytamy.

Np.

Hvilken adresse har du  ? (Jaki masz adres?)

Lekcja #10 Liczby

Liczebniki główne

1 en / ei / ett
2 to
3 tre
4 fire
5 fem
6 seks
7 sju / syv
8 åtte
9 ni
10 ti
11 elleve
12 tolv
13 tretten
14 fjorten
15 femten
16 seksten
17 sytten
18 atten
19 nitten
20 tjue / tyve
21 tjueen
30 tretti / tredve
40 førti
50 femti
60 seksti
70 sytti
80 åtti
90 nitti
100 (ett) hundre
1000 (ett) tusen

Liczebniki porządkowe

1 første
2 andre
3 tredje
4 fjerde
5 femte
6 sjette
7 sjuende / syvende
8 åttende
9 niende
10 tiende
11 ellevte
12 tolvte
13 trettende
20 tjuende / tyvende
30 trettiende / tredvende

Lekcja #9 Tryb rozkazujący

Tryb rozkazujący jest to forma wyrażenia rozkazu lub prośby. Np. Jedz ! Spij! Czytaj ! itp.

W języku norweskim tryb rozkazujący tworzymy na dwa proste sposoby:

1. Dla czasowników zakończonych w bezokoliczniku na -e, obcinamy końcówkę -e

np: spis! (jedz!), les (czytaj!)

2. Dla reszty czasownik zostaje bez zmian

np. gå! (idź!) ta!(weź!)

Trybu rozkazującego możemy stosować również w formie prośby, ale wtedy musimy zmiękczyć wypowiedź dodając na końcu np. vær så snill.

Spis, vær så snill. - Jedź proszę.

Lekcja #8 Powitania, pożegnania, typowe zwroty.

Nigdy nie byłem (i nie jestem) fanem uczenia się języka z rozmówek, no bo jaki jest sens wyuczenie się na pamięć jak zapytać norwega o drogę czy o dowolną inna rzecz skoro prawdopodobnie i tak nie zrozumiemy jego odpowiedzi :) Natomiast jest pewna bardzo popularnych grupa zwrotów które trzeba wyryć na blachę, których dosłowne tłumaczenie jest niepotrzebne.

Powitania/Pożegnania:

Hei - Hej
God dag - Dzień dobry
God morgen - Dzień dobry (z rana)
God kveld - Dobry wieczór
God natt - Dobranoc

Hvordan går det? - Jak idzie? (Nasz odpowiednik "jak leci")
Hvordan har du det? - Jak się masz?

Hyggelig v se deg - Miło cię widzieć
Hyggelig å treffe deg - Miło cię spotkać
Hyggelig å snakker med deg - Miło z tobą rozmawiać

Ha det - Trzymaj się
He det bra - Trzymaj się dobrze
Farvel - Żegnaj
På gjensyn - Do zobaczenia
Vi sees - Do widzenia/Widzimy się

Skål - Na zdrowie (toast :)

Odpowiedzi:

Takk - Dziękuje
Mange takk - Wielkie dzięki
Tusen takk - Tysięczne dzięki
Hjertelig takk - Serdeczne dzięki
Ingen årsak - Nie ma za co (dosł. "nie ma powodu")
Ikke noe å takke for - Nie ma za co dziękować.