niedziela, 7 czerwca 2015

Lekcja #19 Narodowości


Kraj (pol)

Kraj (nor) Rzeczownik - mieszkaniec  Przymiotnik
AngliaEnglandengelskmannengelsk
ChinyKinakineserkinesisk
CzechyTsjekkiatsjekkertsjekkisk
DaniaDanmarkdanskedansk
FinlandiaFinlandfinnefinsk
FrancjaFrankrikefranskmannfransk
GrecjaHellasgrekergresk
HiszpaniaSpaniaspanjolspansk
HolandiaNederlandnederlendernerdelandsk
JaponiaJapanjapanerjapansk
NiemcyTysklandtyskertysk
NorwegiaNorgenormannnorsk
PolskaPolenpolakkpolsk
PortugaliaPortugalportugiserportugisk
RosjaRusslandrusserrussisk
USAUSAamerikaneramerikansk
SzwecjaSverigesvenskesvensk
WęgryUngarnungarerungarsk
WłochyItaliaitalianeritalensk


Ciekawostka:

Mówiąc jakiej jesteście narodowości można używać nie tylko rzeczownika ale również przymiotnika, czyli można powiedzieć:

Jestem polakiem (Jeg er polakk)

lub

Jestem polski  (Jeg er polsk)

(Kadr z dokumentu brakkefolket nadawanego w norweskiej telewizji nrk)

środa, 18 marca 2015

Lekcja #18 Zaimki dzierżawcze

Zaimek dzierżawczy wykorzystuje się aby poinformować do kogo coś należy. W zdaniu zajmuje on miejsce rodzajnika i nigdy nie występują one razem, łączy się z rzeczownikiem. np. mój ojciec, jej torebka itp.



Przykłady:

mój ojciec - faren min
jego żona - kuna hans
ich dom - huset deres

Czy to jest moja książka ? - Er det min boka
Tak, to jest twoja książka. - Ja, det er din boka.


niedziela, 15 marca 2015

Lekcja #17 Czas

W języku norweskim podobnie jak w polskim godzinę możemy podawać na dwa sposoby

1. Dworcowy, czyli np jedenasta dwadzieścia, piętnasta pięćdziesiąt pięć itd.
2. Opisowy czyli np. pięć po w pół do dwunastej, kwadrans po trzeciej itd.


Pierwszy sposób jest najprostszy, bo gdy chcemy powiedzieć jest godzina 19.37 to mówimy:

klokka nitten tretti sju

lub

klokka er nitten tretti sju

Drugi sposób wymaga chwilo zastanowienia w której ćwiartce znajduje się wskazówka minut

Np.

3:05 czytamy jako klokka er fem over tre

pomocny będzie na pewno poniższy obrazek


Przykłady:

5:00 - klokka er fem
5:05 - klokka er fem over fem
5:10 - klokka er to over fem
5:15 - klokka er kvart over fem
5:20 - klokka er ti på halv seks
5:25 - klokka er fem på halv seks
5:30 - klokka er halv seks
5:35 - klokka er fem over halv seks
5:40 - klokka er ti over halv seks
5:45 - klokka er kvart  seks
5:50 - klokka er ti  seks
5:55 - klokka er fem  seks

Data

Dni

mandag - poniedziałek
tirsdag - wtorek
onsdag - środa
torsdag - czwartek
fredag - piątek
lørdag - sobota
søndag - niedziela

Miesiące

januar - styczeń
februar - luty
mars  - marzec
april - kwiecień
mai - maj
juni - czerwiec
juli - lipiec
august - sierpień
september - wrzesień
oktober - październik
november - listopad
desember - grudzień

Rok

W języku norweskim podając rok dzielimy go na dwie cześci np 1983 mówimy 19 83 nitten åttitre

1955 - nittenfemtifem itd.

Wyjątkiem są lata tysięczne i dwutysięczne

2015 -  to tusen og femten itd.

Wyrażenia określające czas

i dag - dziś
i morgen - jutro
i overmorgen - pojutrze
i går - wczoraj
i forgår - przedwczoraj
i fjor - w ubiegłym roku
i år - w tym roku
neste år - w przyszlym roku

Wyrażenia te najbezpieczniej używać na końcu zdania. Np.


Jeg går po norskkurs i morgen - Idę na kurs norweskiego jutro.

wtorek, 24 lutego 2015

Lekcja #16 Czas przyszły (futurum) - czasowniki modalne

 W języku norweskim czas przyszły można tworzyć na kilka sposobów, najprostszym i najczęściej wykorzystanym sposobem jest korzystanie z czasowników modalnych takich jak å ville, å skulle, å måtte, å kunne, å burde.

Gdzie:

å ville- chcieć
å skulle - mieć powinność
å måtte - musieć
å kunne - móc, być w stanie
å burde - powinno się, należało by coś zrobić

Przy tworzeniu zdania używamy czasowników w czasie teraźniejszym czyli,

vil - chcę
skal - ten czasownik nie ma jako takiego polskiego odpowienika, wyraża on po prostu czas przyszły i jest to najczęściej wykorzysywany czasownik w czasie futurum
må - muszę
kan - mogę, jestem w stanie
bør - powinienem

Konstrukcja zdania w czasie przyszłym jest bardzo prosta:

pomiot + czasownik modalny + czasownik w czasie teraźniejszym + reszta zdania.

Konstrukcja zdania przeczącego w czasie przeszłym:

pomiot + czasownik modalny + ikke + czasownik w czasie teraźniejszym + reszta zdania.

Konstrukcja pytania w czasie przyszłym:

czasownik modalny + podmiot + czasownik w czasie teraźniejszym + reszta zdania.

!! Zdanie przeczące z wykorzystanie (musieć) będzie oznaczało nie mogę (forma zakazu), a nie nie muszę

Wiem że może to się wydawać skomplikowane lecz w gruncie rzeczy jest bardzo proste.

Np.

Aby w czasie teraźniejszym przetłumaczyć zdanie "Jadę do Norwegii", potrzebujemy takich słów

Jeg - Ja (w jęz. polskim osoba jest pomijana)
å reise - podróżować
til - do 
Norwegia - Norge

więc czas teraźniejszy będzie wyglądał w następujący sposób:

Jeg reiser til Norge

(Więcej o czasie teraźniejszym w lekcji #5)

Aby to zdanie przedstawić w czasie przyszłym:

Jeg skal reise til Norge - Pojadę do Norwegii / Będę jechał do Norwegii
Jeg vil reise til Norge - Chce jechać do Norwegii
Jeg reise til Norge - Muszę jechać do Norwegii
Jeg kan reise til Norge - Mogę jechać do Norwegii
Jeg bør reise til Norge - Powinienem pojechać do Norwegii

Zdanie przeczące:
Jeg skal ikke reise til Norge - Nie pojadę do Norwegii 
Jeg vil ikke reise til Norge - Nie chce jechać do Norwegii
itd.

Pytanie:
Skal jeg reise til Norge - Pojadę do Norwegii ?
itd.

czwartek, 12 lutego 2015

Lekcja #15 Słówka #3 - Członkowie rodziny


Liczba pojedyńczaLiczba mnoga
Forma nieokreślona Forma określona Forma nieokreślona 
Forma określona 

ei mor (matka)moramødremødrene
en far (ojciec)farenfedrefedrene
ei søster (siostra)søsterasøstresøstrene
en bror (brat)brorenbrødrebrødrene
ei tante (ciotka)tantatantertantene
en onkel (wujek)onkelenonkleronklene
ei bestemor (babcia)bestemorabestemødrebestemødrene
en bestefar (dziadek)bestefarenbestefedrebestefedrene
ei datter (córka)datteradøtredøtrene
en sønn (syn)sønnensønnersønnene
en mann (mąż)mannenmennmennene
ei kune (żona)kunakunerkunene
en sønn (syn)sønnensønnersønnene
ei svigermor (teściowa)svigermorasvigermødresvigermødrene
en svigerfar (teść)svigerfarensvigerfedresvigerfedrene
ei svigerdatter (synowa)svigerdatterasvigerdøtresvigerdøtrene
en svigersønn (zięć)svigersønnensvigersønnersvigersønnene
et barn (dziecko)barnetbarnbarnene
et barnebarn (wnuk)svigersønnenbarnebarnbarnebarnene

W języku norweskim istnieje również drugi, bardziej dokładny sposób na określanie dziadków i wnuków.

mormor - matka matki (babcia od strony matki itd.)
morfar - ojciec matki
farfar - ojciec ojca
farmor - matka ojca


piątek, 6 lutego 2015

Lekcja #14 Odmiana osób przez przypadki

Odmiana osób przez przypadki jest jedną z ważniejszych rzeczy przy nauce języka i o ile w języku polskim mamy przypadków 7 (mianownik, dopełniacz, celownik itd) to w języku norweskim utrzymały się tylko 2, mianownik i cała reszta. (Z ciekawostek węgierski ma 29 :)

Mianownik

jeg
du
ham
hun

vi
dere
de
D/C/B/N/Msc

meg
deg
ham
henne

oss
dere
dem

Tłumaczenie

mnie, mi, mną
ci, tobie, tobą
jego, niego,nim
jej,niej,nią

nas, nam, nami
was, wam, wami
ich, nim, nimi
  

Lekcja #13 Liczba mnoga

Jak pamiętamy z lekcji 3 rzeczowniki posiadają rodzaj określony i nieokreślony (w skrócie, w zależności czy mówimy o rzeczy znanej czy nie znanej w danym momencie) dlatego też przy poznawaniu liczby mnogiej również będzie podział na formę określona i nieokreśloną.

Przy tworzeniu liczny mnogiej jest kilka zasad, poniżej kilka z nich.

Zasada #1 Ogólna

Liczba pojedyńczaLiczba mnoga
Forma nieokreślona Forma określona Forma nieokreślona 
Forma określona 

en bil (samochód)bilenbilerbilene
en venn (przyjaciel)vennenvennervennene
en gutt (chłopiec)guttengutterguttene
ei gate (ulica)gatagatergatene
et vindu (okno)vinduetvinduervinduene
ei jente (dziewczyna)jentajenterjentene

Zasada #2 Rzeczowniki jednosylabowe typu et

Liczba pojedyńczaLiczba mnoga
Forma nieokreślona Forma określona Forma nieokreślona 
Forma określona 

et barn (dziecko)barnetbarnbarna
et hus (dom)husethushusene
et dyr (zwierze)dyretdyrdyra

Zasada #3 Rzeczowniki kończące się na -er oraz wszystkie zawody, narodowości

Liczba pojedyńczaLiczba mnoga
Forma nieokreślona Forma określona Forma nieokreślona 
Forma określona 

en bygger (budowlaniec)byggerenbyggerebyggerne
en lærer (nauczyciel)lærerenlærerelærerne
en genser (sweter)genserengenseregenserne
en baker (piekarz)bakerenbakerebakerne
en elektriker (elektryk)elektrikerenelektrikereelektrikerne
en tysker (niemiec)tyskerentyskerenetyskerne

Zasada #4 Rzeczowniki kończące się na -el


Liczba pojedyńczaLiczba mnoga
Forma nieokreślona Forma określona Forma nieokreślona 
Forma określona 

en sykel (rower)sykelensyklersyklene
en nøkkel (klucz)nøkkelennøklernøklene
et regel (regał)regelenreglerreglene

Zasada #5 Wyjątki


Liczba pojedyńczaLiczba mnoga
Forma nieokreślona Forma określona Forma nieokreślona 
Forma określona 

ei/en bok (książka)boka/bokenbøkerbøkene
en man (mężczyzna)manenmenmenene
en tann (ząb)tannentennertennene
W przypadku zasady 3 i 4 rzeczowniki w liczbie mnogiej traca podwójną spółgłoskę.

W języku norweskim podobnie jak w polskim istanieja rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej. np. søsken (rodzeństwo), foreldre (rodzice), briller (okulary), penger (pieniądze).